Máy nghiền không có bộ phận cấp nhiệt, nên “nghiền nóng” nghe như chuyện không tồn tại. Nhưng các hạt cọ vào nhau và vào thành máy sinh nhiệt thật, và với một số vật liệu, nhiệt đó lấy đi đúng phần đáng tiền nhất.
Ba thứ hỏng vì nhiệt ma sát
Tinh dầu bay đi. Đây là mất mát không lấy lại được. Quế, hồi, tiêu, gừng, nhiều vị thuốc — giá trị nằm ở hương, mà hương thì bay theo nhiệt.
Chất béo chảy ra. Hạt có dầu khi nóng lên sẽ tiết dầu, làm bột bết thành cục thay vì tơi. Nghiền tiếp thì càng nóng, càng bết — một vòng luẩn quẩn.
Hoạt chất phân huỷ. Với dược liệu, một số nhóm hoạt chất giảm theo nhiệt độ và thời gian tiếp xúc nhiệt.
Ba mức kiểm soát, từ rẻ tới đắt
Mức 1 — Chạy mẻ ngắn có nghỉ
Không thêm thiết bị gì, chỉ đổi cách vận hành: nghiền từng mẻ ngắn, để máy và vật liệu nguội giữa các mẻ.
Đổi lại: năng suất giảm, thời gian chiếm máy tăng, nên đơn giá gia công cao hơn. Nhưng đây là mức xử lý được phần lớn trường hợp.
Mức 2 — Làm mát vỏ máy hoặc thổi khí mát
Nhiệt được lấy đi liên tục trong lúc chạy. Giữ được năng suất gần như bình thường.
Hợp với: nhóm chứa tinh dầu ở mức trung bình, hoặc lô lớn mà mức 1 kéo dài quá lâu.
Mức 3 — Nghiền lạnh sâu
Vật liệu được làm lạnh sâu trước và trong khi nghiền. Ở nhiệt độ đủ thấp, chất béo đóng rắn và vật liệu dẻo trở nên giòn — nghiền dễ hơn hẳn, tinh dầu gần như không mất.
Đổi lại: chi phí cao nhất trong ba mức, cả về thiết bị lẫn vận hành.
Hợp với: nhóm không thể nghiền bằng cách thường — vật liệu quá dẻo, quá nhiều dầu, hoặc hương là toàn bộ giá trị sản phẩm.
Cách biết vật liệu cần mức nào
Không suy từ tên vật liệu. Cách chắc chắn là nghiền thử ở mức 1 rồi đo:
- Đo nhiệt độ khối bột ngay khi ra khỏi máy.
- So màu và mùi bột với nguyên liệu ban đầu.
- Xem bột có tơi hay vón, có bám thành máy hay không.
- Với hàng có chỉ tiêu hoạt chất thì gửi mẫu kiểm nghiệm.
Nếu nhiệt vượt ngưỡng chịu được của vật liệu, hoặc bột bết, thì mới leo lên mức 2 và 3. Đi từ dưới lên tránh trả tiền cho mức kiểm soát không cần thiết.
Ghi vào hồ sơ lô
Nhiệt độ khối bột nên là một dòng trong hồ sơ lô, không phải chi tiết bỏ qua. Đây là con số duy nhất chứng minh được tinh dầu có được giữ hay không, và là căn cứ để lặp lại đúng kết quả ở lô sau.
Xem thêm công nghệ nghiền bột và xưởng gia công bột. Gửi mẫu để nghiền thử: 0915158444.
Người chịu trách nhiệm nội dung
Quang Khải — Giám đốc kinh doanh tại Công ty Cổ phần HCN Pharma. Phụ trách tư vấn kỹ thuật và rà soát nội dung về năng lực gia công, công nghệ sấy và hồ sơ công bố sản phẩm trên Giacong.vn. Liên hệ: 0915158444.
