Bột ra khỏi máy còn tơi, đóng gói xong vẫn tơi, hai tuần sau mở ra thì thành khối. Đây là khiếu nại thường gặp, và nó có bốn nguyên nhân khác hẳn nhau — chữa sai nguyên nhân thì lô sau vẫn vón.
Nguyên nhân 1 — Độ ẩm bột còn cao
Phổ biến nhất. Nước còn lại trong bột di chuyển giữa các hạt và tạo cầu nối, hạt dính vào nhau thành khối.
Dấu hiệu: khối vón bở, bóp là tan; xảy ra khá nhanh sau đóng gói.
Xử lý: quay lại khâu sấy chứ không phải khâu nghiền. Đo độ ẩm bột thành phẩm và siết giới hạn trên trong bảng chỉ tiêu.
Nguyên nhân 2 — Hút ẩm từ không khí
Bột đủ khô lúc ra máy nhưng hút ẩm trở lại — hoặc trong lúc chờ đóng gói, hoặc xuyên qua bao bì không đủ chắn ẩm.
Dấu hiệu: vón nhiều hơn ở lớp ngoài gần miệng gói; lô đóng vào ngày trời nồm vón nặng hơn lô cùng công thức đóng ngày khô.
Xử lý: ba chỗ cùng lúc — rút ngắn thời gian chờ giữa nghiền và đóng gói, kiểm soát độ ẩm không khí khu đóng gói, và nâng cấp bao bì lên loại có lớp chắn. Xem công nghệ đóng gói.
Nguyên nhân 3 — Dầu tiết ra khi nghiền
Với vật liệu có dầu, nhiệt ma sát làm dầu thoát ra bề mặt hạt. Dầu đóng vai trò chất kết dính.
Dấu hiệu: khối vón dẻo và hơi bóng chứ không bở; bột bám thành máy và bít lưới rây ngay trong lúc chạy.
Xử lý: hạ nhiệt khi nghiền — mẻ ngắn có nghỉ, hoặc làm mát. Xem nghiền lạnh và nghiền có làm mát.
Nguyên nhân 4 — Đường và thành phần hút nước mạnh trong công thức
Bột có đường, mật ong sấy, hoặc chiết xuất giàu đường thì bản chất đã hút nước rất mạnh. Nhóm này vón kể cả khi ba nguyên nhân trên đã xử lý.
Dấu hiệu: vón ngay cả với bao bì tốt và độ ẩm thấp; khối vón cứng, khó bóp tan.
Xử lý: đây là bài toán công thức chứ không phải bài toán vận hành — cần chất chống vón phù hợp, hoặc đổi dạng sản phẩm, hoặc chấp nhận gói nhỏ dùng hết trong một lần.
Cách xác định đang gặp nguyên nhân nào
- Bóp thử khối vón. Bở → ẩm. Dẻo bóng → dầu. Cứng → đường.
- So lô đóng ngày khô với lô đóng ngày ẩm. Chênh rõ → hút ẩm từ không khí.
- Xem hồ sơ lô: độ ẩm bột thành phẩm và nhiệt độ khối bột lúc nghiền. Hai con số này thường chỉ thẳng ra nguyên nhân.
- Mở mẫu lưu cùng lô đang khiếu nại — nếu mẫu lưu bảo quản đúng mà không vón, vấn đề nằm ở bảo quản sau khi rời nhà máy chứ không ở sản xuất.
Bước bốn là lý do lưu mẫu đối chứng đáng làm. Xem hồ sơ lô và truy xuất nguồn gốc. Liên hệ 0915158444.
Người chịu trách nhiệm nội dung
Quang Khải — Giám đốc kinh doanh tại Công ty Cổ phần HCN Pharma. Phụ trách tư vấn kỹ thuật và rà soát nội dung về năng lực gia công, công nghệ sấy và hồ sơ công bố sản phẩm trên Giacong.vn. Liên hệ: 0915158444.
